วนเกษตรเป็นแนวปฏิบัติทางการเกษตรที่สร้างความสมบูรณ์ทางชีวภาพและฟื้นฟูที่ดินจากการเสื่อมสภาพ อีกทั้งยังเป็นแหล่งของความหลากหลายทางชีวภาพอีกด้วย อีกทั้งยังมีการสร้างแนวชนกันทางกายภาพ ที่มาของวนเกษตรนั้นมีเหตุจากความเสื่อมโทรมของป่ามากเกินไปอันเป็นผลจากการก่อสร้างอาคารหรือโรงงาน ความเป็นธรรมชาติจึงมีให้เห็นน้อยลง ในบทความเราจะพูดถึงวนเกษตรให้ทุกคนได้รู้จักว่าเป็นการเกษตรแบบไหน
เกี่ยวกับ วนเกษตร
วนเกษตรคือการเกษตรในพื้นที่ป่าไม้ เช่น การปลูกพืชผลทางการเกษตรที่ผสมผสานกับป่าธรรมชาติ รวมถึงการเลี้ยงสัตว์ในป่า การใช้ผลิตภัณฑ์ที่เก็บรวบรวมจากป่าอย่างยั่งยืน เพาะปลูกโดยใช้ที่ดินป่าสักระยะหนึ่ง ซึ่งจะสลับกับการปล่อยพื้นที่ป่าให้กลับสู่สภาพเดิม นอกจากนี้ยังมีการทำฟาร์มในระบบที่เลียนแบบระบบนิเวศป่าไม้ นั่นคือการมีไม้ยืนต้นขนาดใหญ่และหนาแน่นให้ความชื้นและร่มเงาที่ดี แต่ละพื้นที่มีชื่อแตกต่างกัน รูปแบบของการเกษตรที่เรียกว่าวนเกษตรคือชุมชนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใกล้พื้นที่ป่า หรือเป็นชุมชนที่อาศัยอยู่กับธรรมชาตินั่นเอง การใช้ผลิตภัณฑ์จากป่าไม้ไม่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศแต่อย่างใด รูปแบบของวนเกษตรในแต่ละพื้นที่ไม่เหมือนกัน
วนเกษตร มีกี่ประเภท
ในการจำแนกประเภทวนเกษตร จะแบ่งได้หลายประเภท ซึ่งสามารถกล่าวได้ดังนี้
- วนเกษตรสลับกันและลายต้นไม้ เหมาะสำหรับปลูกในพื้นที่ลาดตรงยาวที่มีน้ำไหลลงสู่ดินปริมาณมาก ปลูกต้นไม้ 2-3 แถวและปลูกผักสลับกันเพื่อบังทางลาดให้ชัดเจน วิธีนี้จะช่วยไม่ให้ดินถูกกัดเซาะจนทลายลงมาได้
- วนเกษตรบ้านสวน มีพืชผลและต้นไม้สูงต่าง ๆ ซึ่งจะเป็นการปลูกสมุนไพร ไม้ยืนต้น ไม้ผล รวมทั้งพืชสวนครัว
- วนเกษตรคล้ายต้นไม้รายรอบทุ่งนา สไตล์นี้เหมาะที่สุดสำหรับทุ่งที่มีลมแรง ซึ่งมักจะสร้างความเสียหายให้กับพืชผลเนื่องจากลมพายุ ดังนั้นจึงต้องปลูกต้นไม้เพื่อเพิ่มความชุ่มชื้น บังลมและแดดได้
- วนเกษตรยืนต้นหมุนเวียน เป็นการเลี้ยงสัตว์และพืชผลที่เหมาะกับพื้นที่ขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ เลี้ยงสัตว์และปลูกต้นไม้หมุนเวียนเพื่อฟื้นฟูพื้นดิน
- วนเกษตรแบบต้นไม้แทรกลงในทุ่งนา เหมาะสำหรับพื้นที่ต่ำหรือสูง แต่ไม่เหมาะสำหรับปลูกผัก ตัวอย่างคือ ที่ราบลุ่ม
จะเห็นได้ว่าวนเกษตรเป็นรูปแบบหนึ่งของการเกษตรแบบยั่งยืนที่สามารถแบ่งออกได้หลายประเภทตามพื้นที่ต่าง ๆ แต่ละแห่งมีสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน ดังนั้นเหล่าเกษตรกรจึงต้องเลือกวนเกษตรที่เหมาะสมกับพื้นที่ของตน เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการเกษตร